Tiêu điểm
Cuộc đua lượng tử toàn cầu từ lâu đã bước ra khỏi những trang sách khoa học viễn tưởng để trở thành chiến trường công nghệ khốc liệt nhất của thế kỷ 21. Không đứng ngoài cuộc chơi, Nga đã và đang triển khai chiến lược lượng tử đầy tham vọng. Dưới sự dẫn dắt của Tập đoàn Năng lượng Nguyên tử Quốc gia (Rosatom), quốc gia này không chỉ đặt mục tiêu bắt kịp mà còn tham vọng tiên phong trong việc thương mại hóa và ứng dụng điện toán lượng tử vào các ngành kinh tế trọng điểm đến năm 2030.
Kể từ ngày 1 tháng 9 năm 2026, hệ thống giáo dục đại học của Liên bang Nga chính thức bước vào giai đoạn chuyển đổi quan trọng nhất trong hơn hai thập kỷ qua: từ bỏ mô hình hai cấp “cử nhân – thạc sĩ” theo chuẩn Bologna mà nước này đã gia nhập từ năm 2003, để chuyển sang một mô hình giáo dục nội địa hoàn toàn mới. Thay cho các khái niệm quen thuộc cử nhân và thạc sĩ, các trường đại học Nga sẽ áp dụng hai cấp học mới mang tên “giáo dục đại học cơ bản” và “giáo dục đại học chuyên sâu”.
Nhu cầu về chuyên gia trí tuệ nhân tạo (AI) tại Nga đang tăng vọt. Để đáp ứng nhu cầu của thị trường và thực hiện Chiến lược phát triển AI quốc gia đến năm 2030, Bộ Khoa học và Giáo dục Đại học Nga cùng các tập đoàn công nghệ lớn đã chọn ra 12 trường đại học hàng đầu đảm nhận sứ mệnh đào tạo các chuyên gia hàng đầu trong lĩnh vực này. Trong đó, cả công dân Nga và sinh viên nước ngoài đều có thể học tập tại đây.
“Robot và Trí tuệ Nhân tạo: Thực tiễn và Cơ hội Quốc tế cho Nga, Viễn Đông và Bắc Cực” là tiêu đề của một bản tóm tắt mới do Trung tâm Phương Đông về Quy hoạch Bang thuộc Liên bang (Vostokgosplan) chuẩn bị phối hợp với Trường Kinh tế Cao cấp (HSE). Vào tháng 9, bản báo cáo sẽ được trình bày tại Diễn đàn Kinh tế Phương Đông.
Trí tuệ nhân tạo và an ninh thông tin tại Nga sẽ được giảng dạy từ bậc phổ thông. Tổng thống Putin đã giao nhiệm vụ đưa các điều chỉnh vào chiến lược phát triển giáo dục và các tiêu chuẩn giáo dục, có tính đến ảnh hưởng ngày càng tăng của các công nghệ mới.
Số lượng sinh viên nước ngoài tăng mạnh, đến năm 2030 cứ 10 sinh viên ở Nga thì 1 người là người nước ngoài
Sinh viên Việt Nam vừa tham gia chương trình giáo dục quốc tế Summer Institute "Obninsk Tech: train-the-trainers” tại Nga, cùng hàng chục giảng viên trẻ và nhà nghiên cứu đến từ 12 quốc gia khác, tìm hiểu kinh nghiệm của Nga trong đào tạo nhân lực công nghệ cao và công nghệ hạt nhân.
Tại Quantum Park thuộc Trường Đại học Kỹ thuật Quốc gia Moscow mang tên N.E. Bauman (Bauman MSTU) và Viện Nghiên cứu Khoa học Tự động Toàn Nga (VNIIA), các nhà khoa học đã phát triển thành công công nghệ chế tạo mạch tích hợp siêu dẫn dựa trên nền tảng tantalum (tantal) — một trong những nền tảng vật liệu đầy triển vọng cho các bộ đồng xử lý lượng tử. Chính công nghệ này cho phép cải thiện gấp nhiều lần chất lượng của cơ sở linh kiện điện tử (ЭКБ) lượng tử siêu dẫn. Hệ số phẩm chất (độ lợi) của các vi mạch tantalum do Nga sản xuất đã đạt tới con số hàng chục triệu — mức độ mà hiện nay chỉ có một vài trung tâm khoa học hàng đầu thế giới đạt được. Các kết quả nghiên cứu đã được công bố trên tạp chí khoa học uy tín Applied Physics Reviews (APR 2026). Những lô hàng bộ đồng xử lý lượng tử đầu tiên trên nền tảng tantalum đã được ký kết hợp đồng cung cấp ngay trong mùa thu năm 2026.Quy mô của cuộc cách mạng công nghệ AI hiện nay phụ thuộc trực tiếp vào năng lượng tính toán. Các siêu máy tính thế hệ mới là yếu tố cực kỳ then chốt cho việc huấn luyện mạng thần kinh nhân tạo (AI), mô phỏng khí hậu, giải mã bộ gen và tìm kiếm các vật liệu mới. Trong khi đó, máy tính truyền thống đang dần tiến đến ranh giới vật lý: chúng tiêu thụ hàng megawatt điện năng, chiếm dụng không gian của cả tòa nhà, và hiệu suất của chúng đang bị giới hạn bởi các định luật vật lý lượng tử. Đến năm 2030, thế giới sẽ cần đến các hệ thống tính toán ở cấp độ exaflop (exaflop systems) – nhanh hơn gấp nhiều lần so với các hệ thống hiện tại.
Ngày 11/8/2026, tại trụ sở Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch, Cục trưởng Cục Hợp tác quốc tế đã có buổi tiếp, làm việc với Đại biện lâm thời Đại sứ quán Liên bang Nga tại Việt Nam Ivan Nesterov trao đổi về hợp tác văn hóa, thể thao và du lịch Việt Nam – Liên bang Nga.
Quốc hội Việt Nam đã thông qua nghị quyết phê duyệt việc xây dựng Nhà máy điện hạt nhân Ninh Thuận-1 tại xã Phước Đình, huyện Thuận Nam. Quyết định này khởi động lại chương trình hạt nhân của đất nước sau 10 năm gián đoạn.
